Polski Jubiler Nr 1 (18) 2003

NUMER ARCHIWALNY

Polski Jubiler Nr 3 (17) 2002

Na okładce:
Pierścionek z kolekcji firmy KiM

fot. Archiwum KiM

W NUMERZE

Biżuteria jako sztuka ciała

W drugiej połowie XX wieku artyści w poszukiwaniu nowych środków wyrazu odkryli i zagospodarowali przestrzeń, jaką stwarza użycie biżuterii. Sztuka biżuterii - ornamentum humanum, nie mająca nic wspólnego z lokatą kapitału w kruszce i drogie kamienie, uzyskała równoprawną z innymi dziedzinami pozycję, dając szczególne możliwości. Taka biżuteria funkcjonuje zarówno jako samodzielne dzieło - obiekt, rzeźba, obraz, jak też w interakcji z ciałem osoby noszącej ją w najrozmaitszych miejscach, sytuacjach, kontekstach, pozwalając na coraz to nowe interpretacje. Wybór użytych materiałów staje się w tym wypadku zupełnie swobodny, nie polega już na ich wartości rynkowej, tylko na kolorach, fakturach, grze światła itd. oraz na znaczeniach symbolicznych.

Giedymin Jabłoński

W Centrum Sztuki Współczesnej Łaźnia w Gdańsku od 26 kwietnia do 7 lipca 2002 r. można było obejrzeć wystawę zatytułowaną "Pokonać dystans - wizerunki ciała we współczesnej sztuce estońskiej". Kuratorem wystawy była Małgorzata Lisiewicz. Pomysł ekspozycji zrodził się przede wszystkim z przekonania, że Estonia to obszar kulturowy bardzo mało znany w Polsce. Motywem przewodnim było ciało, ponieważ według pani kurator jest to przecież najbliższy człowiekowi element jego rzeczywistości. Ciało wydało się doskonałym tematem, poprzez który można było ocenić podobieństwa i odmienności dwóch kultur. Małgorzatę Lisiewicz podczas wizyty w Estonii uderzyła nie tylko swoboda, z jaką ciało pojawia się w tamtejszej sztuce, ale także świadomość postaw artystycznych przejawiająca się w liczbie propozycji analizujących odniesienia cielesności do współczesnych problemów, teorii i praktyk artystycznych.
Wystawa cieszyła się niemałym zainteresowaniem. Można było ją podziwiać, ale również wziąć w niej czynny udział. Jednym z interesujących i bardzo skutecznych sposobów zainteresowania widza problematyką danej sztuki jest danie mu możliwości zamiany ról, czyli w tym wypadku zajęcia pozycji artysty. Taką możliwość Łaźnia zaoferowała wszystkim chętnym, którzy byli zainteresowani wzięciem udziału w warsztatach artystycznych Biżuteria jako sztuka ciała. Była to jedna z części programu edukacyjnego wystawy "Pokonać dystans".
Alicja Grabowska-Gitlin, naszyjnik.

    Jak wiadomo, biżuteria ściśle wiąże się z ludzkim ciałem, ponieważ jest na nim eksponowana. Tego nie da się powiedzieć o żadnej innej sztuce. Biżuteria, według Małgorzaty Lisiewicz, podobnie jak inne dziedziny sztuki współczesnej, jest obszarem, w którym pojawia się szereg fascynujących refleksji o sztuce i rzeczywistości.
    Warsztaty były otwarte, mógł w nich wziąć udział każdy, kto odpowiedział na anons zamieszczony w jednej z trójmiejskich gazet. Wystarczył list motywacyjny. Brak umiejętności warsztatowych nie wpływał na dobór uczestników projektu. Ważna była przede wszystkim motywacja. Realizacji projektu i poprowadzenia warsztatów podjął się Giedymin Jabłoński, gdański artysta, który od 30 lat zajmuje się teorią i projektowaniem biżuterii. Po zamieszczeniu informacji o bezpłatnych warsztatach do CSW Łaźnia przyszło sporo listów. Jednak gdy okazało się, że nie jest to przyspieszony kurs jubilerski, ale cykl filozoficzno-estetycznych spotkań, zapał niektórych kandydatów ostygł. Ludzie nie chcą się skompromitować. Program przewidywał warsztaty, których wynik miał być zaprezentowany na publicznej wystawie. Pod swoim dziełem trzeba się było podpisać. Z góry listów wybrano 12 kandydatów, z których została tylko połowa - innym zabrakło odwagi. Nie byli to profesjonalni artyści rzemieślnicy, jubilerzy. Nie dysponowali żadnym warsztatem w tej dziedzinie.
    Najpierw trzeba było gruntownie objaśnić problem ciała w sztuce współczesnej, a następnie skupić się na części biżuteryjnej. Biżuteria to współczesny komunikat noszącego, czyli użytkownika, i artysty.
    Po części teoretycznej przyszedł czas na część praktyczną. To było prawdziwe wyzwanie zarówno dla uczestników, jak ich mentora. Giedymin Jabłoński przyjął "taktykę", którą jak sam twierdzi, stosuje od lat - postawienie problemu bez definiowania materiałów, techniki i efektu końcowego. Zalążkiem miała być koegzystencja z ciałem. Od własnego pomysłu uczestnicy dochodzili do techniki realizacji, która była możliwa bez wysokich umiejętności.
Agnieszka Kupisz-Jóźwiak, brosza.

Barbara Paluchowska wykonała naszyjnik z muszli i makaronu. Jej syn Tomasz zaprojektował i stworzył "drugą skórę", była to ciekawa bransoleta. Za materiał posłużyła kora i drut. "Ciało i krew, chleb i wino", metafory wyrażone w postaci pozłacanej, nadgryzionej kromki chleba na płótnie i złocona butelka pełniąca funkcję naszyjnika to pomysł Agnieszki Kupisz-Jóźwiak. Agnieszka Frąckiewicz wykonała naszyjnik z tekturowego materiału izolacyjnego poprzetykanego szklanymi kamykami i szpilki do włosów ozdobione szkiełkami, które znalazła kiedyś nad Tamizą. U Anny Płazy punktem wyjściowym w realizacji projektu było przemijanie. "Sekrety" to wspomnienie dzieciństwa. Małe dziewczynki zakopują w tajemniczych miejscach podwórka liściki, które ozdabiają kwiatami i szkiełkami. W ciągu pięciu dni warsztatów Płaza tworzyła po jednym "sekrecie". Tak powstał mały zbiór różnych historii starzenia się. Każde ze szkiełek może być pojedynczym wisiorem, ale mogą też stanowić całość jako naszyjnik. Natomiast Alicja Grabowska-Gitlin zainspirowała się "jabloneksowskim" naszyjnikiem z kolczykami w starej szkatule. To był jej skarb. Naszyjnik fotografowała na nagich szyjach dzieci, dorosłych i starszych ludzi. Panie rozbierały się do zdjęć, rozpuszczały włosy. Dodatkowo artystka poprzetykała go fragmentami sztucznych kamyków oryginału. W tej pracy chyba najlepiej widać związek biżuterii z ciałem.
Tematem zadania postawionego uczestnikom przez Giedymina Jabłońskiego było stworzenie koncepcji i realizacja biżuterii nawiązującej do idei ornamentum humanum, tj. przedmiotu podlegającego interpretacji zależnie od kontekstu jego interpretacji. Noszony na ciele może być uznawany za ozdobę, eksponowany samodzielnie stanowi obiekt artystyczny: rzeźbę lub obraz. Tytuł wystawy "Pokonać dystans" stanowił motto całych warsztatów. Pokonać dystans pomiędzy współczesną sztuką odbieraną a tworzoną. To udało się zrealizować, w dodatku przy zerowych środkach finansowych, ponieważ na przeprowadzenie warsztatów nie przeznaczono żadnych pieniędzy.

Fatal error: require() [function.require]: Failed opening required '../../config/right.inc' (include_path='.:/home/lib:/home/conf/lib:/usr/share/fpdf:/usr/share/pear:/usr/share/php') in /home/users/pj/public_html/archiwum/jubiler_1_18_2003/index.php on line 45