|
|
| Kolekcja kaliningradzkiego Muzeum Bursztynu* |
|
Kaliningradzkie Muzeum Bursztynu jest jedyn± w ca³ej Rosji placówk± muzealn± po¶wiêcon± wy³±cznie jednemu minera³owi. Otwarto je w 1979 r. w ceglanym bastionie o skomplikowanym uk³adzie wnêtrz, zbudowanym w po³owie XIX w. jako fragment fortyfikacji miejskich Królewca. Powierzchnia sal wystawowych obejmuje oko³o 1000 m2. Wnêtrza muzealne zaprojektowa³a grupa artystów plastyków z Petersburga pod kierownictwem Henryka Chazackiego. Muzealn± ekspozycjê mo¿na podzieliæ na dwie równorzêdne czê¶ci: przyrodnicz± i artystyczno-historyczn±.
 Dziêki blisko¶ci najzasobniejszych w ¶wiecie "palmnikeñskich" z³ó¿ bursztynu, kaliningradzkie muzeum zdo³a³o zgromadziæ kolekcjê naturalnych okazów bursztynu ba³tyckiego, zró¿nicowanych pod wzglêdem masy, formy, koloru i stopnia przejrzysto¶ci, bry³ek z inkluzjami ro¶linnymi i zwierzêcymi oraz innych ¿ywic kopalnych (towarzysz±cych bursztynowi ba³tyckiemu w z³o¿ach i pochodz±cych z innych czê¶ci ¶wiata). W dziale artystyczno-historycznym zgromadzone s± ozdoby i przedmioty u¿ytkowe od neolitu do czasów wspó³czesnych. Obecnie Muzeum Bursztynu posiada ponad 6000 eksponatów.
Gromadzenie kolekcji bursztynu
Kolekcja przysz³ego muzeum zaczê³a powstawaæ na d³ugo przed jego otwarciem. Pierwsze eksponaty pozyskali pracownicy Kaliningradzkiego Muzeum Okrêgowego ju¿ w roku 1950. W muzeum tym bursztyn by³ eksponowany we wspólnym dziale "Przyroda" obok innych bogactw naturalnych, a wyroby Kombinatu Bursztynowego wchodzi³y w sk³ad prezentacji dorobku przemys³owego okrêgu kaliningradzkiego ZSRR.
 W latach 50. i 60. ubieg³ego wieku zbiory bursztynu w Muzeum Okrêgowym powiêksza³y siê stale, lecz do¶æ przypadkowo, bez planu. Okazy nap³ywaj±ce w tym czasie mia³y ró¿ny charakter. By³y to wielkie, unikatowe bry³y bursztynu, bry³ki z inkluzjami flory i fauny, próbki bursztynu prasowanego, wyroby jubilerskie, a najwiêcej drobnego bursztynu, nieprzedstawiaj±cego wiêkszej warto¶ci. Najczê¶ciej muzeum uzyskiwa³o je jako dary Kombinatu Bursztynowego w Jantarnym, a w pewnej czê¶ci od osób prywatnych. Czasem zdarza³y siê dary w postaci wyrobów gotowych od mieszkañców okrêgu i miejscowych organizacji. Na przyk³ad w 1952 r. okrêgowy komitet KPZR przekaza³ muzeum wielk± kolekcjê zgromadzonych wcze¶niej wyrobów i okazów bursztynowych. By³a w¶ród nich bry³a o masie ponad 1 kg.
W latach 50. do zbiorów muzealnych trafi³o nieco ponad 650 obiektów. Oko³o 1/3 z nich stanowi³y wyroby Kombinatu Bursztynowego: broszki w kszta³cie owadów, owoców i li¶ci z bursztynu prasowanego lub podbarwianego, naszyjniki, kolie, ró¿añce i wisiory w mosiê¿nych oprawach. W tym czasie Kombinat produkowa³ wiele przedmiotów pami±tkarskich, g³ównie z bursztynu prasowanego - figurki zwierz±t, grawerowane pejza¿e, ¿aglówki, warcaby i szachy, a ponadto guziki, odznaki, szpilki do kapeluszy itp. Znaczna ich czê¶æ by³a produkowana wed³ug wzorów przedwojennej Staatliche Bernstein-Manufaktur Königsberg (1926-1945). W tym czasie do zbiorów muzealnych trafi³o najwiêcej wyrobów i pó³fabrykatów z bursztynu prasowanego.
 W latach 60. Muzeum Okrêgowe uzyska³o z Kombinatu dwa razy wiêcej ozdób i wyrobów pami±tkarskich ni¿ w poprzedniej dekadzie, bowiem asortyment wyrobów w tym okresie znacznie siê wzbogaci³. Wyra¼nie zmieni³y siê inspiracje stylowe wzornictwa, dawa³y siê ju¿ w nich odczuæ lokalne, ba³tyjskie tradycje artystycznej obróbki bursztynu. Podstawowym zadaniem projektantów stawa³o siê ujawnienie naturalnej urody bursztynu. Cech± charakterystyczn± wyrobów z tego okresu jest czêste stosowanie w nich surowego bursztynu lub sposób obróbki pozwalaj±cy zachowaæ naturalne formy i - obok fragmentów polerowanych - fakturê chropowatego podkorza i nietkniêtych nacieków ¿ywicy. Bursztyn z powodzeniem ³±czono z lekkimi i podatnymi na obróbkê materia³ami, na przyk³ad z drewnem lub pestkami owoców, co pozwala³o na ukazanie zwi±zków z przyrod± i cz³owiekiem jako istotnym elementem ¶rodowiska przyrodniczego.
Pod koniec lat 60. rozpoczê³y siê w Muzeum Okrêgowym planowe zakupy wzorów masowej produkcji jubilerskiej i galanteryjnej Kombinatu, a od czasu do czasu tak¿e próbek przetwórstwa chemicznego bursztynu.
Program gromadzenia bursztynowych zbiorów powsta³ w koñcu lat 60., kiedy w³adze postanowi³y wyodrêbniæ Muzeum Bursztynu. Zadanie to od pocz±tku realizowa³a Swiet³ana Gulajewa, do dzi¶ kieruj±ca t± placówk±. Zdo³a³a ona nawi±zaæ bliskie kontakty z odpowiednimi oddzia³ami Akademii Nauk ZSRR, w tym z Wszechzwi±zkowym Instytutem Naftowo-Geologicznym w Leningradzie oraz Instytutem Paleontologicznym w Moskwie. Ogromn± pomoc± s³u¿y³ znakomity rosyjski uczony ¦wiatos³aw Sawkiewicz.
W latach 70. i 80. zgromadzono eksponaty stanowi±ce osnowê kolekcji Muzeum Bursztynu. S± to przede wszystkim unikatowe twory natury, du¿e, dobrze zachowane bry³y o masie ponad 500 g. Obecnie bry³ takich posiadamy 45, a w¶ród nich okaz o masie 4280 g, przekazany przez Kombinat w 1979 r. po d³ugich staraniach i wielu konferencjach na szczeblu ministerstw i urzêdów centralnych. W wyniku tych¿e starañ Muzeum Bursztynu uzyska³o równie¿ wielkogabarytowe wyroby Kombinatu z prze³omu lat 50. i 60.: szkatu³ê "Przyja¼ñ Narodów", wazê "Obfito¶æ" wysoko¶ci 1 m, wazê "Stulecie" i inne prace charakterystyczne dla tej epoki. Najbardziej znanym eksponatem z tego zestawu by³ model atomowego lodo³amacza "Lenin", wykonany przez najlepszych mistrzów Kombinatu i podarowany w 1960 r. prezydentowi USA D. Eisenhowerowi przez radzieck± delegacjê goszcz±c± w Ameryce. Du¿e zainteresowanie zwiedzaj±cych budzi do dzi¶ zegar "Epoka". Jest to pionowy piêciok±t, zbudowany z bursztynu naturalnego i pra¿onego, ustawiony na jasnym, bursztynowym postumencie. Zegar jest t³em dla rze¼bionych kompozycji figuralnych o tre¶ciach symbolicznych: górnik i ko³cho¼nica, czyli sojusz robotniczo-ch³opski, lodo³amacz krusz±cy lód, kombajn na pszenicznym polu. Dzie³o pomy¶lane by³o jako "hymn o swobodnej pracy socjalistycznej".
Bursztyn z inkluzjami organicznymi
Wa¿nym sk³adnikiem naszych zbiorów s± bry³ki bursztynu z inkluzjami. Inkluzje ro¶linne i zwierzêce w bursztynie nabywali¶my pocz±tkowo od kolekcjonerów-amatorów. Do koñca lat 60. trafi³o do muzeum zaledwie 60 okazów. Najintensywniej kolekcja powiêksza³a siê w latach 70. i 80., choæ wci±¿ nie jest zbyt liczna - 1162 okazy. Zagraniczne muzea i kolekcjonerzy z wielu krajów nagromadzili w tym¿e czasie wielokrotnie wiêcej okazów, choæ nie maj± pod bokiem ¼ród³a bursztynu - z³ó¿ na Sambii.
Kolekcja inkluzji zwierzêcych by³a starannie badana przez pracowników Instytutu Paleontologii Rosyjskiej Akademii Nauk: W. ¯erichina, I. Sukaczow±, A. Ponomarenkê i W. Kowalowa. Jak wszêdzie dominuj± tu owady, z których ponad po³owê stanowi± dwuskrzyd³e (Diptera): muchy, bedlinkowate (Mycetophilidae) i ochotkowate (Chironomidae). Do¶æ czêsto wystêpuj± mrówki i chru¶ciki (Trichoptera).
Najcenniejsz± czê¶ci± kolekcji jest zbiór inkluzji roztoczy (Orbatidae) w liczbie 80 okazów wypreparowanych jako p³ytki os³oniête szk³em. Jest to niewielka czê¶æ zbiorów Fritscha z Go³dapi, które w 1931 r. opisa³ profesor Max Sellnick z uniwersytetu królewieckiego. Pierwotnie zbiór ten liczy³ 400 okazów - losy wiêkszo¶ci s± nieznane. Kolekcjê roztoczy zakupili¶my u osoby prywatnej, która o¶wiadczy³a, i¿ jej krewni pozyskali okazy od Niemców tu¿ po wojnie za bochenek chleba.
Wyj±tkowo obficie wystêpuj± w naszej kolekcji inkluzji organicznych fragmenty ro¶lin, stanowi±c oko³o 40% zbioru.
¯ywice kopalne inne ni¿ bursztyn ba³tycki
Kolekcja tych ¿ywic liczy niewiele ponad 200 okazów. W latach 70. ambasady radzieckie w Francji, Rumunii i Polsce otrzyma³y w darze ¿ywice kopalne z tych krajów: kilka ¿ywic francuskich oraz rumenit i gedanit.
 Instytut Paleontologiczny w Moskwie i niedawno zmar³y W. ¯erichin przekazali naszemu muzeum ma³o znane ¿ywice kopalne z 11 rejonów Federacji Rosyjskiej, w tym: z Okrêgu Amurskiego, z Pó³wyspu Tajmyr, Jakucji, wyspy Sachalin, z wybrze¿y arktycznych, zgromadzone przez ekspedycje Instytutu. Przekazano nam te¿ ¿ywice kopalne z dawnych republik radzieckich Armenii i Azerbejd¿anu oraz sukcynit z Ukrainy i Bia³orusi. Ponadto posiadamy okazy rzadko wystêpuj±cego na Sambii stantienitu.
W okresie postsowieckim nawi±zali¶my kontakty z zagranicznymi badaczami bursztynu, dziêki czemu uzupe³nili¶my kolekcjê okazami z Japonii, Dominikany i Niemiec. Bursztyn bitterfeldzki (sukcynit) i ¿ywice towarzysz±ce ze z³ó¿ saksoñskich podarowali nam niemiecki badacz Günter Krumbiegel i Barbara Kosmowska-Ceranowicz z Muzeum Ziemi w Warszawie.
Bursztyn w dzie³ach sztuki XVII i XVIII wieku - rekonstrukcje i kopie
Najwiêksze trudno¶ci mieli pracownicy naszego muzeum z opracowaniem scenariusza ekspozycji i zgromadzeniem obiektów do dzia³u "Bursztyn w sztuce XVII i XVIII wieku". Pocz±tkowo planowali¶my zaprezentowanie jedynie zabytkowych dzie³ wypo¿yczonych ze zbiorów Ermita¿u, moskiewskiego Kremla i Pa³acu Katarzyny w Carskim Siole, uzupe³nionych barwnymi fotogramami. Po przedyskutowaniu wielu koncepcji w gronie muzeologów i leningradzkich artystów pod przewodnictwem Henryka Chazackiego postanowiono zrealizowaæ projekt naruszaj±cy nieco standardy Karty Weneckiej, lecz zapewniaj±cy trwa³y sk³ad kolekcji i mo¿liwo¶æ wyrazistego przedstawienia widzom form artystycznych i technik wykonawczych w okresie szczytowych osi±gniêæ bursztynnictwa nowo¿ytnego. Przewidywa³ on uzupe³nienie ekspozycji kopiami i rekonstrukcjami najs³ynniejszych dawnych dzie³.
Jako pierwsze zadanie w tym zakresie podjêto próbê zbudowania makiety wystroju zaginionej Bursztynowej Komnaty w pomniejszonej skali. W sk³ad pracowni artystycznej Chazackiego wchodzili wówczas architekci, rze¼biarze - mistrzowie gliptyki i snycerstwa, oraz malarze. Zespó³ ten podj±³ szeroko zakrojone prace przygotowawcze nad rozpoznaniem w³a¶ciwo¶ci bursztynu, który dla rosyjskich artystów by³ dot±d materia³em ma³o znanym. Jako pierwsz± pracê w dawnym stylu wykonano w roku 1977 rekonstrukcjê jednego z wielkich elementów wystroju ¶cian Bursztynowej Komnaty w skali 1:5.
Do¶wiadczenie to okaza³o siê brzemienne w skutkach. Efekty wizualne i perfekcja techniki rekonstrukcji przekona³y w³adze pañstwowe o mo¿liwo¶ci odtworzenia zrabowanego w 1941 r. i zaginionego trzy lata pó¼niej najwiêkszego dzie³a ¶wiatowego bursztynnictwa, jakim by³ wystrój ¶cian Bursztynowej Komnaty. Kiedy Rada Ministrów Federacyjnej Republiki Rosyjskiej podjê³a w 1979 r. decyzjê o zrekonstruowaniu Bursztynowej Komnaty w pe³nym wymiarze, wykonany na nasze zamówienie jej pierwszy element w skali 1:5, na ¿±danie wp³ywowych w³adz leningradzkich, jeszcze przez osiem lat pozostawa³ w Pa³acu Katarzyny jako dowód potencja³u rosyjskich specjalistów. Do Kaliningradu ten oczywisty dowód mo¿liwo¶ci, jakie rodzi wspó³dzia³anie dzisiejszych mistrzów ró¿nych specjalno¶ci, dotar³ w koñcu po 10 latach od momentu powstania, choæ od pocz±tku byli¶my instytucj± zamawiaj±c± i finansuj±c± prace.
W roku 1979 w leningradzkim Kombinacie Sztuki Stosowanej powsta³a pracownia artystycznej obróbki bursztynu pod kierownictwem Witalija Jercewa. W przedsiêbiorstwie tym nad tworzeniem naukowo opracowanych rekonstrukcji i kopii zachowanych dzie³ dawnych pracowali: Giennadij Jercew, Maria Jercewa, Aleksander ¯urawlow, Aleksander Kry³ow i Aleksander Ko³czin. Powtarzaj±c prace dawnych mistrzów, wskrzeszali oni tradycje traktowania bursztynu jako niezwyk³ego tworzywa artystycznego i odkrywali sekrety dawnych technik warsztatowych. W miarê up³ywu czasu zdo³ali wzbogaciæ zakres technik i narzêdzi, stwarzaj±c podstawy nowych mo¿liwo¶ci dzia³ania wielu warsztatom konserwatorskim w Rosji i innych krajach.
U progu lat 80. leningradcy arty¶ci wykonali dla Muzeum liczne kopie, w tym: "Szkatu³ê z Dion±" z Pa³acu Katarzyny i szachy z Ermita¿u. Ponadto zrekonstruowali fragmenty coko³u Bursztynowej Komnaty w skali 1:1.
Dalsz± realizacjê tych zadañ przejê³o Pañstwowe Przedsiêbiorstwo Naukowo-Wykonawcze Restawrator, któremu powierzono te¿ rekonstrukcjê wnêtrz Bursztynowej Komnaty. W firmie Restawrator arty¶ci pracuj±cy dawniej w Kombinacie Sztuki Stosowanej, jak i utalentowani nowi specjali¶ci pracowali nad rekonstrukcjami utraconych dzie³ dawnych oraz nad kopiami zachowanych obiektów. Zrekonstruowano ¶wiecznik ze Sztokholmu i XVII-wieczny puchar z zamku w Królewcu. Przy rekonstrukcji korzystano czêsto z fotografii opublikowanych w ksi±¿ce Alfreda Rohde Bernstein. Ein deutscher Werkstoff (Berlin 1937). Niedostateczny zasób informacji o orygina³ach musia³ byæ z konieczno¶ci zastêpowany nie tylko znajomo¶ci± dawnych technik wykonawczych, lecz i w³asn± wyobra¼ni± autorów rekonstrukcji.
W 1980 r. nasze muzeum wspólnie z leningradzkimi artystami pracuj±cymi w Zespole Pa³acowo-Parkowym Carskie Sio³o w mie¶cie Puszkin (25 km na po³udnie od Leningradu) stworzy³o 10-letni program prac konserwatorskich i rekonstrukcyjnych. Przewidywa³ on zrekonstruowanie obiektów z ró¿nych epok i o¶rodków w zestawie umo¿liwiaj±cym pe³ny przegl±d dziejów artystycznego bursztynnictwa. Programu tego nie uda³o siê jednak zrealizowaæ (wykonano zaledwie kilka obiektów), bowiem pierestrojka radykalnie zmieni³a zasady finansowania muzeów i uzale¿ni³a mo¿liwo¶æ zamówieñ i zakupów od posiadania w³asnych ¶rodków.
Obecnie nasza kolekcja kopii i rekonstrukcji zabytków obejmuje 76 pozycji. S± to miêdzy innymi: skryptoria, szkatu³ki, ¶wieczniki, naczynia i obiekty sakralne. S± niezwykle urozmaicone w stylu i formie, a tak¿e konstrukcji i technikach wykonawczych.
Najbardziej efektowne s± przedmioty czysto bursztynowe, wykonane bez szkieletów drewnianych, z niewielkich, precyzyjnie wyciêtych p³ytek, po³±czonych niewidocznymi czopami. To ta w³a¶nie trudna technika pozwala³a dawnym mistrzom tworzyæ obiekty dowolnych rozmiarów i form. Jako przyk³ad jej u¿ycia warto przedstawiæ cylindryczny kufel z odchylan± pokrywk±, wsparty na trzech nó¿kach w kszta³cie pó³postaci le¿±cych lwów (orygina³ w Ermita¿u). Naczynie wykonano z bursztynu o czerwonawym odcieniu; wieko jest pokryte ro¶linnym ornamentem w niezbyt g³êbokim reliefie. W p³askorze¼bionej dekoracji widzimy li¶cie, kwiaty i ki¶cie owoców. Na obwodzie naczynia rozmieszczone s± popiersia niemieckich ksi±¿±t, na polach rozdzielonych spiralnymi kolumienkami, a zwieñczonych maszkaronami. Wykona³ j± w roku 1985 zespó³ leningradzkich artystów: Witalij i Giennadij Jercewowie oraz Aleksander Ko³czin i Aleksander Niko³ajenko.
Zabytki artystycznego bursztynnictwa
Równocze¶nie ze wspó³prac± z twórcami rekonstrukcji i kopii Muzeum Bursztynu prowadzi³o w innych rosyjskich muzeach o¿ywione zabiegi o uzyskanie darowizn lub d³ugotrwa³ych depozytów dzie³ oryginalnych z dawnych epok. Moskiewska Zbrojownia (Oru¿ejnaja Pa³ata Moskowskogo Kremla) ju¿ w 1978 r. przekaza³a nam siedem zabytków z XVII i XVIII wieku: katolicki krzy¿ o³tarzowy z postaciami dwóch Marii, ceremonialn± laskê jednego z moskiewskich patriarchów (posoch - pastora³ bez krzywa¶ni), dwa talerze, szkatu³kê, pieczêæ z figurk± le¿±cego lwa i rêkoje¶æ kordzika w kszta³cie g³owy ptaka. Wiêkszo¶æ obiektów by³a uszkodzona, a nawet zdemontowana.
Przygotowanie ich do ekspozycji wymaga³o bardzo powa¿nych zabiegów konserwatorskich. Na przyk³ad XVII-wieczne talerze z³o¿one z p³ytek nieprzezroczystego bursztynu zachowa³y siê jedynie we fragmentach. Uzupe³niono je i scalono w pracowni leningradzkiego Kombinatu Sztuki Stosowanej przy udziale Witalija Jercowa i Aleksandra ¯urawlowa.
Nieco pó¼niej uzyskali¶my z prywatnych zakupów jeszcze dziewiêæ zabytków - by³y to fajki z XIX w.
Kolekcja dzie³ wspó³czesnych
Muzeum nasze dysponuje urozmaicon± kolekcj± dzie³ autorów wspó³czesnych z Kaliningradu, Petersburga, Moskwy i £otwy. Jej dominant± s± wyroby jubilerskie, lecz znacz±c± czê¶æ stanowi± inne przedmioty: pami±tki, kompozycje rze¼biarskie, przedmioty u¿ytkowe (zegary sto³owe, szkatu³ki, przybory pi¶mienne i dla palaczy tytoniu) i dekoracyjne panneaux.
Prace wspó³czesnych artystów zaczêli¶my gromadziæ w roku 1970 pod kierownictwem Elwiry Jemieljanowej. Jeszcze przed formalnym powstaniem Muzeum zdo³ali¶my zgromadziæ 520 prac. By³y to ozdoby wykonane w duchu tradycji rosyjskiej sztuki jubilerskiej. Wiêkszo¶æ autorów tych prac by³a przybyszami z Moskwy, Leningradu i Krasnego Sio³a. Pos³ugiwali siê oni bursztynem jako jednym z kamieni jubilerskich, a ca³a ich inwencja skierowana by³a na formê opraw. Powstawa³y w ich rêkach piêkne wizualnie kompozycje przedmiotów o skomplikowanej konstrukcji, z zastosowaniem trudnych technik jubilerskich: plecionki, a¿urowych pi³owañ, filigranu i granulowania. Przyk³adem mog± byæ komplety bi¿uterii Aleksandra Kwasznina ("Ballada", 1974 - kolczyki i broszka) i W³adimira Brykina ("S³owiañski", 1975 - kolia i pier¶cieñ).
Stopniowo arty¶ci zaczêli ho³dowaæ innemu widzeniu sztuki, które od dawna by³o kultywowane w krajach nadba³tyckich. Na Litwie i £otwie naturaln± urodê bursztynu traktowano jako warto¶æ estetyczn± sam± w sobie i st±d tendencja do minimum interwencji w jego formy i w³a¶ciwo¶ci, a ponadto nadanie oprawom roli podrzêdnej - neutralnego t³a dla kamienia. Po³±czenie obydwu tendencji przynios³o z czasem dzie³a nowej generacji, oryginalne pod wzglêdem wykorzystania zalet bursztynu, jak i niepozbawione inwencji w traktowaniu metalowych opraw.
Znana kalinigradzka mistrzyni jubilerstwa Faina Krasawcewa realizuje czêsto oryginalne formy bi¿uterii. Nale¿y do nich komplet "Wega" (1989) o formach lakonicznych, wyprowadzonych z geometryczn± dok³adno¶ci±. Wa¿nym czynnikiem jest wykorzystanie mocnych zestawieñ barwnych, niespotykanych w standardowych odmianach bursztynu.
Autentycznie nowoczesne s± prace jubilerskie artystki m³odego pokolenia Natalii £apinus. Potrafi ona stworzyæ harmonijny, a przy tym wieloznaczny obraz. Zawi³a kompozycja z rozmaitych siateczek, naro¶li i ruchomych elementów, czasem z dodatkiem stylizowanych niby-przedmiotów, stwarza atmosferê nowej realno¶ci. Przyk³ad jej stylu - komplet "Grawicapa" (broszka i kolczyki,1992).
Dzia³ sztuki wspó³czesnej liczy ³±cznie 1101 eksponatów - prac 84 twórców.
Muzeum na prze³omie wieków
W ostatnim dziesiêcioleciu kolekcja muzealna wzrasta³a prawie wy³±cznie dziêki darom osób prywatnych i organizacji. Ostatni wiêkszy zakup (produkcji Kombinatu w Jantarnym) mia³ miejsce w roku 1995. Z powodu braku ¶rodków nasze zakupy dzie³ autorskich nie przekracza³y w ostatnim piêcioleciu piêciu - siedmiu prac rocznie. W 2001 r. zakupili¶my tylko jeden okaz bursztynu.
Wielkim wydarzeniem dla naszego muzeum by³o bezp³atne przekazanie w roku 1999 przez administracjê okrêgu kaliningradzkiego zbioru prac wspó³czesnych artystów, uzupe³nionego du¿ymi okazami surowca i kilkunastoma rekonstrukcjami tak zwanej "Kolekcji Königsberskiej". O tej ostatniej parê zdañ wyja¶nienia.
Kilka lat temu powsta³a w krêgu lenigradzkich bursztynników inicjatywa odtworzenia zniszczonych lub zaginionych w czasie ostatniej wojny arcydzie³ sztuki z bursztynu, powsta³ych w wiekach od XV do XVIII, zgromadzonych dawniej w muzeach królewieckich, a przede wszystkim na Zamku Królewskim. Zgodnie z opisem Alfreda Rohde takich przedmiotów przed wojn± by³o w Królewcu 38. Zamiar ten uzyska³ akceptacjê w³adz Okrêgu Kaliningradzkiego.
Koncepcja rekonstrukcji w szczegó³ach zosta³a opracowana przez autorkê niniejszego artyku³u. Realizacja projektu zosta³a zlecona spó³ce Carskosielska Pracownia Bursztynowa w Puszkinie pod kierownictwem Borysa Igda³owa. Dot±d pracownia ta zrekonstruowa³a 11 najprostszych obiektów z przedwojennych kolekcji: siedem ¶wieczników z XVI-XVII wieku, dwie mozaikowe szkatu³ki, soczewkê bursztynow± i "p³ywak", czyli przyrz±d do mierzenia gêsto¶ci cieczy. Obecnie Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie stoi u progu powa¿nych zmian. Dot±d by³o oddzia³em Muzeum Okrêgowego, przez co jego samodzielno¶æ by³a znacznie ograniczona. W roku 2002 administracja obwodu zdecydowa³a siê nadaæ mu status samodzielnej placówki kulturalnej. Ten od dawna oczekiwany krok pozwoli na uzyskanie nowych perspektyw przemian i rozwoju.
*Artyku³ opracowany w ramach projektu "Bursztyn w Rosji", wpieranego przez Rosyjski Fundusz Nauk Humanistycznych.
**Zoja Kostiaszowa jest starszym pracownikiem naukowym Muzeum Bursztynu w Kaliningradzie.
Fotografie: Archiwum Zofii Kostiaszowej
|
|
|
