Powstanie gemmologii jako części mineralogii datować można na koniec XIX wieku, kiedy o okazało się, że ocena organoleptyczna kamieni jubilerskich jest nie wystarczająca. Wystąpiła wówczas konieczność opracowania naukowych metod badania i oceny kamieni szlachetnych. Od tego czasu gemmologia zaczęła się posługiwać laboratoryjnymi metodami nauk mineralogicznych i wypracowała własne metody badawcze (np. metody pomiaru barwy kamieni). Obecnie większość gemmologicznych metod badania i oceny kamieni szlachetnych to metody fizyczne i towaroznawcze.

Różowe i czerwone diamenty występują bardzo rzadko w naturze i są niezwykle cenne (dom aukcyjny Sotheby’s wycenił 5-karatowy, intensywnie różowy diament na 5-7 mln USD). Dlatego też prowadzi się badania nad zastosowaniem rożnych metod w celu zmiany barwy diamentów naturalnych z mniej cennych na cenne (różowa, niebieską, zieloną itp.). Ostatnio pojawiły się na rynku amerykańskim naturalne, różowe diamenty wysokiej jakości o barwie poprawianej. Stosowana, nowa metoda zmiany barwy jest chroniona tajemnicą patentową, wiadomo jedynie, że jest to proces polegający na zastosowaniu metody HPHT, następnie naświetlaniu i poddaniu powolnemu procesowi odprężania (wygrzewania). Diamenty są wysokiej czystości, mają jednolitą barwę i nie można ich zidentyfikować standardowymi metodami gemmologicznymi. Ich identyfikacja wymaga zastosowania metod spektroskopowych. Badane widma mają charakterystyczne linie związane z występującymi centrami barwnymi. Centra barwne są defektami struktury krystalicznej (defekty sieciowe), absorbującymi fale elektromagnetyczne w podczerwieni, nadfiolecie i zakresie widzialnym (światło) w postaci pasm lub linii, a tym samym wywołujące zabarwienie diamentów, którego odcień zależy od ich rodzaju i koncentracji. W diamentach centra barwne związane są głownie z obecnością atomów azotu N. Dla różowych diamentów poprawianych diagnostyczne są centra:
B – agregaty składające się z czterech atomów azotu N rozmieszczonych wokół wakansu (luki) V,
C – pojedyncze, izolowane, bezładnie rozmieszczone atomy azotu N,
(NV)- – atom azotu N w połączeniu z wakansem (luką) V, o ładunku ujemnym (NV)-, o maksimum absorpcji dla 637 nm,
(NV)o – atom azotu N w połączeniu z wakansem (luką) V, o ładunku neutralnym (NV)o, o maksimum absorpcji dla 575 nm,
GR1 – pojedyncze luki (wakanse) V, o maksimum absorpcji dla 741,2 nm,
H3 – dwa atomy azotu N w połączeniu z wakansem (luką) V, o ładunku neutralnym (NVN)o, o maksimum absorpcji 503,2 nm,
H4 – cztery atomy azotu N w połączeniu z dwoma wakansami (lukami) V (N4-V2), o maksimum absorpcji 496 nm,
Linia 595.