Polski Jubiler

 NUMER ARCHIWALNY


Na ok豉dce: Jacek Byczewski, bransolety, stal, z這to

fot. J. Malinowski

W NUMERZE

Troch o bi簑terii art d嶰o
     W roku 1909 Louis Cartier zatrudni 24-letniego projektanta Charles'a Jacqueau, absolwenta Ecole des Arts Decoratifs. Balet Diagilewa zainspirowa Jacqueau do studiowania w zbiorach Luwru sztuki Indii, Egiptu, Chin i Japonii. Wtedy to w豉郾ie opracowa on projekty bi簑terii w stylu, kt鏎y zosta nazwany p騧niej art d嶰o. W cztery lata po rozpocz璚iu pracy u Cartiera Jacqueau stworzy kolekcj bi簑terii dla sklepu paryskiego firmy, opisywan jako "wyb鏎 perskich, hinduskich i tybeta雟kich przedmiot闚 bi簑teryjnych zaadaptowanych do wymaga ostatniej mody". Przez nast瘼ne 25 lat zajmowa si adaptacj, jakby "przet逝maczeniem" estetyki przedmiot闚 sztuki orientalnej na zachodni bi簑teri i obiekty u篡tkowe (np. zegary) w stylu art d嶰o, z sukcesem produkowane przez Cartiera. W latach 1911-1935 Jacqueau kierowa grup 11 projektant闚.
     Tak jak w sprawach designu Louis Cartier opiera si w 100% na projektach Jacqueau, tak w prowadzeniu firmy i podejmowania kluczowych decyzji polega na zdaniu niezwykle utalentowanej Jeanne Touissant (1887-1978). Rozpocz窸a ona prac dla Cartiera w wieku 23 lat w roku 1910. Znakomicie uzupe軟ia豉 zesp馧, kt鏎y nazwaliby鄉y dzisiaj zespo貫m rozwojowo-wdro瞠niowym, stworzonym przez Louisa dla wytyczania dalszych kierunk闚 i dr鏬 rozwoju firmy. Przez nast瘼ne p馧 wieku Toussaint bra豉 udzia w podejmowaniu wszystkich kluczowych decyzji. Jej podej軼ie do bi簑terii by這 nowoczesne, znakomicie pasuj帷e do zmieniaj帷ego si raptownie modelu spo貫cze雟twa, szczeg鏊nie do zmienionego nastawienia do kobiet, i nowej roli podj皻ej przez kobiety w nowoczesnym spo貫cze雟twie. Wyzwalaj帷 si z wiktoria雟kiego gorsetu, nowoczesna kobieta pozby豉 si pewnej anonimowo軼i w spo貫cze雟twie aktywnym; poza uzyskaniem politycznego r闚nouprawnienia palenie papieros闚 przez kobiety w miejscach publicznych sta這 si normalne; kosmetyki, do wczoraj uznawane za rodzaj wyzywaj帷ej demonstracji, r闚noznacznej z rozwi您這軼i, sta造 si akceptowanym i niezbywalnym atrybutem dekoracyjnym kobiety. Relatywna prostota eleganckich, smuk造ch linii stroju kobiety nowoczesnej podkre郵a豉 kszta速y jej cia豉. Wszystko to stanowi這 t這, na kt鏎ym mia豉 si pojawia i istnie nowa bi簑teria.
     W zwi您ku z tym Cartier upowa積i czy zobowi您a Jeanne Toussaint do wypracowania i utrwalenia tego nowego image'u i zorganizowania ca貫j linii produkcyjnej przedmiot闚 i akcesori闚 dla kobiet nowoczesnych. W okresie swej dzia豉lno軼i w wieku XIX Cartier k豉d akcent na produkcj akcesori闚 dla m篹czyzn: papiero郾ic, obcinaczy do cygar, szczotek do w御闚 i w這s闚, biuwar闚 (komplet闚 na biurko). Obecnie przyszed czas, by zaj望 si paniami. Jeanne Toussaint zorganizowa豉 w ramach firmy Cartier wydzia S, kt鏎y produkowa z metali szlachetnych i innych materia堯w ca造 wachlarz przedmiot闚 i akcesori闚 przede wszystkim damskich, r闚nie m瘰kich i na u篡tek domu, czyli element闚 wyposa瞠nia wn皻rz. Idea ta poprzedzi豉 projekt "Must", w ramach kt鏎ego p馧 wieku p騧niej produkuje si na skal przemys這w i sprzedaje obiekty wysokiej jako軼i.
     Wydzia S sprzedawa przedmioty funkcjonalne, b璠帷e dzie豉mi projektant闚: torebki z krokodylej sk鏎y lub fakturowanych tkanin dalekowschodnich z okuciami srebrnymi lub z這tymi, p豉skie m瘰kie papiero郾ice dobrze mieszcz帷e si w kieszeni, dekorowane wzorami geometrycznymi, ramki do fotografii, nocne lampki, przedmioty na biurko - jak szk豉 powi瘯szaj帷e i no瞠 do otwierania list闚.
     W bi簑terii presti穎wej gust Toussaint szed w kierunku orientalnym - bi簑terii hinduskiej i klejnot闚 Wielkiego Mogo豉. Wsp鏊nie z Jacques'em Cartierem i Jacqueau stworzy豉 Jeanne Toussaint klasyk estetyki art d嶰o w bi簑terii, zwan potem "sa豉tk owocow". Przetransformowano w formy europejskiej bi簑terii reminiscencje hinduskiego drzewa 篡cia czy hinduskich ogrod闚. Dla uzyskania zamierzonych efekt闚 szeroko stosowano szlifowane barwne kamienie - rubiny, szafiry, szmaragdy i brylanty. Inspiracja zestawieniami kolor闚 w wyrobach emalierskich z D瘸jpuru, z這te oprawy, w kt鏎ych osadzano du瞠 kolorowe kamienie, i na dodatek kszta速y wywodz帷e si z Orientu - jak forma turbanu - by造 elementami wyr騜niaj帷ymi bi簑teri Cartiera.
Nale篡 podkre郵i, 瞠 g堯wnym zadaniem Jeanne Toussaint by豉 koordynacja linii projektowych i produkcyjnych.
     Po 鄉ierci Louisa i Jacquesa Cartier闚 w roku 1942 Jeanne Toussaint i Pierre Cartier przej瘭i prowadzenie firmy. Jeanne Toussaint wypromowa豉 na g堯wnego projektanta Charles'a Lemarchanda. M這dszy o 21 lat od Jacqueau, rozpocz掖 prac dla Cartiera w Pary簑 w roku 1927. Od 1935 r. pracowa w londy雟kim wydziale firmy, w 1939 odby podr騜 do Indii, potem powr鏂i do Pary瘸, gdzie wsp馧pracowa z Jeanne Toussaint. Lemarchand by mniej skr瘼owanym tradycj projektantem ni Jacqueau. Interesowa豉 go inspiracja natur, nie stylizacja. St康, by mo瞠, on i Jeanne Toussaint powr鏂ili do starego motywu firmy - pantery.
     W 1914 r. Louis Cartier wybra panter na symbol, jakby znak firmowy domu jubilerskiego Cartier. Wynaj掖 wtedy ilustratora i rysownika George'a Barbiera do zaprojektowania brosz i bi簑terii z pi鏎, wykonano ich jednak niewiele. Natomiast rysunek Barbiera przedstawiaj帷y czarn panter w wysadzanej kamieniami obro篡 obok sylwetki stoj帷ej damy sta si znany jako symbol firmy. W roku 1915 Pierre Cartier zam闚i dla swej m這dej ameryka雟kiej 穎ny pierwszy obiekt z serii bi簑terii "panterowej". W latach 20. i 30. wykonano kilkana軼ie sztuk bi簑terii i przedmiot闚 z serii "panterowej", zawsze w stylu i dyscyplinie projektanckiej Jacqueau w duchu art d嶰o.
     U schy趾u lat 40. Lemarchand zaprojektowa now generacj obiekt闚 "panterowych" - bardziej naturalnych w wyrazie ni prace sprzed kilkudziesi璚iu lat. Pierwszym wa積ym klientem, kt鏎y zakupi obiekt z powojennej serii "panterowej", by ksi捫 Windsoru. Warto wspomnie, 瞠 powojenna edycja stylu "panterowego" by豉 ostatnim wi瘯szym osi庵ni璚iem Cartiera w dziedzinie wprowadzania nowych styl闚 w projektowaniu.  Dyskretnie napomknijmy, 瞠 ten nawr鏒 do motywu pantery by r闚nie uczuciowym uk這nem w stron Jeanne Toussaint, kt鏎 ongi Louis Cartier nazwa 瘸rtobliwie panter, podkre郵aj帷 szczeg鏊ne aspekty osobiste ich wielkiej przyja幡i.
     Jeanne Toussaint zmar豉 w 1978 r. Jeszcze kilka lat przed 鄉ierci pracowa豉 z projektantami i klientami. By豉 ostatnim Mohikaninem tej tw鏎czej, pe軟ej inicjatywy generacji, kt鏎a rozwin窸a dom jubilerski Cartier. Nie spos鏏 przeceni jej wp造wu na powstanie stylu art d嶰o w bi簑terii.

Fotografie
1. Jeanne Toussaint (1887-1978).
2. George Barbier, Kobieta z panter, 1914.
3. Bi簑teria panterowa: bransoleta.

Fatal error: require() [function.require]: Failed opening required '../../config/right.inc' (include_path='.:/usr/multiphp/php5.2/usr/share/php:/home/lib/php5.2:/home/lib/php5.2/pear') in /home/users/pj/public_html/archiwum/jubiler_3-14/index.php on line 46