Polski Jubiler

 NUMER ARCHIWALNY


Na ok豉dce: Jacek Byczewski, bransolety, stal, z這to

fot. J. Malinowski

W NUMERZE

Instrumentalne i niekonwencjonalne metody badania kamieni szlachetnych.
Cz. 4. Indeks kamieni Stellenboscha
     Indeks kamieni Stellenboscha jest niekonwencjonaln metod numeryczn, umo磧iwiaj帷 identyfikacj kamieni szlachetnych i ozdobnych, opracowan na Uniwersytecie Stellenboscha w RPA. Metoda ta wykorzystuje zale積o嗆 pomi璠zy wsp馧czynnikami za豉mania 鈍iat豉 i g瘰to軼i badanych kamieni.

Opis metody
     Wyst瘼owanie prostej zale積o軼i pomi璠zy wsp馧czynnikiem za豉mania 鈍iat豉 a g瘰to軼i sk這ni這 autor闚 metody do poszukiwania odpowiedniej zale積o軼i mi璠zy tymi wielko軼iami; mianowicie takiej, kt鏎a wyra瘸豉by si liczb i stanowi豉 cech charakterystyczn kamieni pozwalaj帷 na ich identyfikacj. Na tej podstawie powsta tzw. indeks kamieni Stellenboscha (The Stellenbosch Gem Index) zwany w skr鏂ie SGI; indeks ten obliczany jest wed逝g nast瘼uj帷ej formu造:

 SGI = (d x n)3 

gdzie:
d - g瘰to嗆 wzgl璠na wyra瘸j帷a stosunek g瘰to軼i minera逝 okre郵onej w temperaturze pokojowej do g瘰to軼i wody w temperaturze 4蚓 pod ci郾ieniem 1001,325 kPs
n - wsp馧czynnik wa穎ny za豉mania 鈍iat豉.

     Dane liczbowe SGI zosta造 opracowane za pomoc specjalnego programu komputerowego (numerycznego) drog interpolacji dost瘼nych w literaturze gemmologicznej warto軼i (n) i (d). Celem interpolacji by這 u鈔ednienie danych, poniewa jak wiadomo publikowane warto軼i (n) i (d) wykazuj niekiedy znaczne r騜nice w zale積o軼i od miejsca wyst瘼owania kamieni, warunk闚 geologicznych z這瘸, obecno軼i inkluzji, domieszek innych pierwiastk闚 itp.; z drugiej strony publikowane dane dotycz帷e r騜nych kamieni mog pokrywa si lub wykazywa zbli穎ne warto軼i, co uniemo磧iwia這by ich identyfikacj.
     Przyk豉dowe dane liczbowe SGI zestawiono w formie czterech odr瑿nych tabel1:
1) wykazu standardowego, uporz康kowanego wed逝g wzrastaj帷ych warto軼i SGI (tab. 1);
2) wykazu tzw. over-the-limits (poza mo磧iwo軼i pomiaru) dla kamieni, kt鏎ych wsp馧czynnik za豉mania 鈍iat豉 przewy窺za warto嗆 1,81 i jest niemierzalny na refraktometrach gemmologicznych. W tym przypadku do oblicze przyjmuje si warto嗆 (n) jako r闚n l,81 (tab. 2);
3) danych liczbowych SGI dla szkie i plastik闚 (tab. 3);
4) alfabetycznego wykazu kamieni z przypisanymi im danymi liczbowymi SGI (tab. 4).

     Umieszczenie w tabelach jednej liczby w SGI oznacza, 瞠 badany kamie wykazuje sta貫 warto軼i (n) i (d); podanie dw鏂h liczb (zwykle jako min. i max.) wskazuje na zmienne warto軼i (n) i (d) badanego kamienia.

Procedura post瘼owania
     Dobre wyniki identyfikacyjne przy zastosowaniu metody numerycznej uzyskuje si pod warunkiem dok豉dnego wyznaczenia wsp馧czynnika za豉mania 鈍iat豉 (n) i g瘰to軼i (d) badanego kamienia. Rekomendowana jest nast瘼uj帷a procedura post瘼owania:
1) dok豉dne okre郵enie warto軼i wsp馧czynnika za豉mania 鈍iat豉, ustalenie w豉軼iwo軼i optycznych (jedno這mny, dw鎩這mny) oraz charakteru optycznego (dodatni, ujemny) badanego kamienia;
2) wyznaczenie g瘰to軼i badanego kamienia z dok豉dno軼i do drugiego znaku po przecinku;
3) obliczenie warto軼i liczbowej SGI i por闚nanie jej z danymi tabelarycznymi Stellenboscha; sporz康zenie wykazu kamieni o por闚nywalnych danych liczbowych;
4) por闚nanie wybranych z tabel Stellenboscha rodzaj闚 kamieni i wyznaczonych warto軼i (n) i (d) z danymi literaturowymi. Rodzaje kamieni, kt鏎ych warto軼i (n) i (d) wyra幡ie odbiegaj od warto軼i uprzednio wyznaczonych, nale篡 odrzuci;
5) w przypadku gdy procedura eliminacyjna nie przynosi jednoznacznych rezultat闚, nale篡 wykona dodatkowe testy;
6) je瞠li w wyniku por闚nania danych zostan wyeliminowane wszystkie rodzaje kamieni wybrane z tabel Stellenboscha, oznacza to, 瞠 albo w豉軼iwo軼i fizyczne i optyczne badanych kamieni znacznie r騜ni si od danych przyjmowanych w SGI, albo zosta pope軟iony b陰d w pomiarach lub obliczeniach; w闚czas nale篡 powt鏎nie sprawdzi dane, sporz康zi nowy wykaz kamieni (z tabel Stellenboscha) oraz powt鏎zy procedur eliminacji;
7) w przypadku gdy wsp馧czynnik za豉mania 鈍iat豉 badanego kamienia jest niemierzalny na refraktometrze (powy瞠j 1,81), dane liczbowe SGI okre郵a si, przyjmuj帷, 瞠 warto嗆 wsp馧czynnika za豉mania 鈍iat豉 jest r闚na 1,81; w dalszym toku post瘼owania nale篡 korzysta z danych zawartych w odpowiedniej tabeli Stellenboscha (tab. 2);
8) gdy badany kamie jest jedno這mny (jedna warto嗆 n), rezultaty bada identyfikacyjnych nale篡 zawsze konfrontowa z danymi liczbowymi SGI dla szkie i plastik闚 (tab. 3).

Wnioski
     Metoda numeryczna wykorzystuj帷a dane liczbowe SGI wykazuje kilka wa積ych zalet:
1) jest metod w pewnym stopniu zobiektywizowan, odchodz帷 od cz瘰tego jeszcze wykorzystywania wra瞠 wzrokowych, np. barwy jako cechy identyfikacyjnej; zmusza badaj帷ych do dok豉dnego wyznaczenia warto軼i (n) i (d) identyfikowanych kamieni;
2) odpowiednio przygotowane programy komputerowe wydatnie upraszczaj ca陰 procedur identyfikacyjn, sprowadzaj帷 j cz瘰to do wyszukania z tabel indeksu Stellenboscha odpowiedniego rodzaju kamieni o identycznych czy bardzo zbli穎nych warto軼iach liczbowych SGI;
3) pozwala na szybkie rozr騜nienie kamieni szlachetnych od ich na郵adownictw, np. stichytu od sugilitu, benitoitu od szafiru, ko軼i s這niowej ro郵innej od ko軼i s這niowej itp.

     Metod numeryczn nie mog by identyfikowane kamienie 陰czone (dublety, tryplety i inne).

Przypisy
     Ze wzgl璠u na zastrze瞠nia wydawcy autorzy nie publikuj tabel z danymi liczbowymi SGI. Kilka liczb, jakie umieszczono w tabelach 1-4, ma s逝篡 jedynie celom pogl康owym. Zainteresowanych pe軟ym wykazem danych autorzy odsy豉j do publikacji: H. Pienaar & D. Gienister: The Stellenbosch Gem lndex, De Beers Laboratory, Stellenbosch 1987.

Fatal error: require() [function.require]: Failed opening required '../../config/right.inc' (include_path='.:/usr/multiphp/php5.2/usr/share/php:/home/lib/php5.2:/home/lib/php5.2/pear') in /home/users/pj/public_html/archiwum/jubiler_3-14/index.php on line 46